Co to jest sauna i jakie są zalety saunowania?

Korzystanie z sauny ma wiele zalet zdrowotnych i pielęgnacyjnych. Sauny istniały już w czasach prehistorycznych, a różne kultury na całym świecie praktykowały kąpiele w rozgrzanym powietrzu. Jednak moda na saunę, tak jak ją znamy dzisiaj, narodziła się w Finlandii około 2000 lat temu. Początkowo były to konstrukcje z kamienia lub namioty z uszczelnionymi skórami i futrami, ale z czasem zaczęto używać drewna, co jest praktykowane do dziś.

Sauna – co to jest?

Sauna to forma gorącej terapii dla ciała i duszy, a regularne jej korzystanie przynosi wiele korzyści. Sesje w saunie, gdzie temperatura może sięgać nawet 100°C, powoduje podgrzanie skóry do 42°C, co wpływa na nasze organy wewnętrzne, pobudzając produkcję ciałek odpornościowych, które zwalczają wirusy i bakterie. Dla osób z niewielkimi dolegliwościami, takimi jak katar czy lekkie przeziębienie, sauna może pomóc w ich złagodzeniu, o ile po sesji skorzystamy z ochłodzenia na świeżym powietrzu lub prysznicu.

Sauna ma także korzystny wpływ na wiele innych problemów zdrowotnych, takich jak choroby reumatyczne, zmiany zwyrodnieniowe stawów, nerwobóle, przykurcze mięśniowo-stawowe, infekcje górnych dróg oddechowych, choroby przewodu pokarmowego i wiele innych. Pomaga w regulacji przemiany materii i wspomaga odchudzanie, a także sprzyja regeneracji mięśni, co jest korzystne po treningu. Ponadto redukuje stres i zmęczenie.

Na rynku dostępne są różne rodzaje saun, takie jak sauny parowe, sauny na podczerwień, tradycyjne sauny fińskie, ruskie bany, sauny solne i wiele innych. Wybór zależy od potrzeb organizmu i preferencji.

Rodzaje saun:

• Biosauna to odmiana sauny suchej. W biosaunie temperatura utrzymuje się na poziomie 40-60 °C, a wilgotność powietrza wynosi około 40 %. Zaletą biosauny jest to, iż pocimy się w niej o wiele szybciej, a jeśli mamy wrażliwą skórę – seans zniesiemy znacznie lepiej niż w 100° C. Biosauna działa łagodnie na układ krążenia i pomaga w znormalizowaniu zbyt wysokiego ciśnienia krwi. Seans w takiej saunie często łączy się z terapią świetlną – w pomieszczeniu (zwanym tepidarium) zamontowane są specjalne lampy, które co kilka minut zmieniają kolor. Seansowi w biosaunie często towarzyszy element aromaterapii, dlatego nazywana jest także sauną aromatyczną. Można w niej przebywać od 15 do 30 minut. Temperatura, która panuje wewnątrz nie jest zbyt wysoka, zatem z biosauny można korzystać codziennie.
• Hamam – jest to rodzaj łaźni tureckiej. W Turcji traktowana jest ona nie tylko jako „wyciskacz potu”, ale raczej jako doskonałe miejsce spotkań towarzyskich, podczas których dyskutuje się o Bogu, świecie, rodzinie. Odwiedziny w tym miejscu przebiegają według określonego rytuału. Najpierw wchodzi się do tzw. Sogukluka, pomieszczenia rozgrzanego do 30° C, pachnącego intensywnie ziołami gdzie należy polewać się wodą, a następnie do Halvetu (45° C), by porządnie się wypocić. Ostatnim etapem są masaże mydlane oraz błotne zabiegi.
• Sauna sucha (fińska/szwedzka) charakteryzuje się najwyższą temperaturą (od 85 °C do nawet 120 °C) i jednocześnie bardzo niską wilgotnością powietrza – tylko 10%. Tak wysoką temperaturę uzyskuje się dzięki piecowi z rozgrzanymi kamieniami, których nie polewa się wodą. Sauna szwedzka zazwyczaj jest zbudowana z drewna. Mogą z niej korzystać osoby z problemami mięśniowymi, reumatoidalnym zapaleniem stawów, zapaleniem stawów kręgosłupa, czy astmą oskrzelową. Sauna fińska to dobre rozwiązanie także dla osób po zawale serca (jednak mogą z niej korzystać nie wcześniej niż po pół roku i za wskazaniem lekarza). W tak wysokiej temperaturze można przebywać nie dłużej niż 12 minut. Z tego typu sauny można korzystać jedynie raz w tygodniu.
• Sauna solna to odmiana sauny suchej, która jest wykonana z kamiennych brył solnych. Dzięki zastosowaniu halitu i solanek morskich, mogą z niej korzystać osoby, które zmagają się ze schorzeniami dróg oddechowych: gardła, krtani, tchawicy, oskrzeli i płuc. W saunie odbywa się bowiem inhalacja solna (tzw. haloterapia) podczas sesji oddycha się parą bogatą w sól, jod, brom, wapń i magnez. Temperatura w saunie solnej osiąga do 80° C, a wilgotność jest umiarkowana (do 40%), dlatego można w niej przebywać 15 minut.
• W saunie mokrej temperatura waha się w granicach 75 – 90 °C, a wilgotność powietrza nie przekracza 40%. Parę wodną wytwarza się okresowo poprzez polewanie kamieni wodą.
• Sauna parowa (tzw. łaźnia rzymska) charakteryzuje się stosunkowo niską temperaturą, która wynosi ok. 45 – 60°C, natomiast powietrze ma bardzo wysoką wilgotność (dochodzi nawet do 100%), co sprawia, że temperatura odczuwalna jest o wiele wyższa. Temperatura i wilgotność powietrza regulowane są automatycznie – zamiast pieca używa się parownika – specjalnego generatora, który jest umieszczony przy podłodze. Z powodu dużej wilgotności powietrza sauna parowa zbudowana jest z płytek ceramicznych, tworzyw sztucznych lub hartowanego szkła. Niższa temperatura powoduje, że w saunie parowej można przebywać dłużej niż w saunie suchej. Doskonałym uzupełnieniem łaźni parowej jest wzbogacenie jej o olejki eteryczne, które działają rozluźniająco i wywołują dobry nastrój (cytryna) bądź relaksują mięśnie i ułatwiają oddychanie (eukaliptus, mięta).
• Sauna na podczerwień (infrared) to typ sauny, w której w miejsce tradycyjnego pieca zastosowano promienniki podczerwone. Emitują one promieniowanie podczerwone, które nagrzewają saunę do ok. 50 – 60 °C, przy czym wilgotność powietrza nie przekracza 25%. Promienie podczerwone przekształcają się w ciepło, które rozgrzewa podskórną tkankę tłuszczową, mięśnie oraz narządy wewnętrzne, następuje intensywne pocenie się, które pozwala nam spalić nawet 900 kcal w seansie 30 minutowym. Dodatkowo skóra zostaje oczyszczona z toksyn ma ładniejszy wygląd, a cellulit zostaje zredukowany. Korzystanie z promieni podczerwonych sprzyja w leczeniu różnych dolegliwości m.in.bólów mięśni, kontuzje, zwichnięcia, choroby stawów czy zaburzenia krążenia. Sauna łagodzi bóle pleców i stawów wywołane przemęczeniem, reumatyzmem czy chorobą zwyrodnieniową. Niweluje objawy stresu, czy napięcia nerwowe, złe samopoczucie, apatię oraz działa antydepresyjnie. Korzystanie z sauny zwiększa także rozciągliwość tkanek kolagenowych. 
• Caldarium jest łagodniejszą wersją łaźni rzymskiej. Temperatury są tu znacznie niższe niż w saunie parowej (43 ºC – 45 ºC), a wilgotność powietrza oscyluje między 20 a 40%. Zabiegi w caldarium często są wzbogacone o naturalną aromaterapię i koloroterapię (leczenie kolorami). Można w niej przebywać do 30 minut.
• Sauna ziołowa inaczej zwana fitosauną to kąpiel parowo-ziołowa w kabinie o kształcie beczki, której objętość wynosi ok. 200 l. Kabina zazwyczaj wykonana jest z drewna cedrowego – to rodzaj sauny parowej, w której para wodna zawiera wywary z ziół i relaksujące olejki eteryczne. Zapachowe inhalacje parowe przeprowadza się w temperaturze 45 ºC i w wilgotności dochodzącej do 80%. Mogą z niej korzystać osoby z problemami układu krążenia, dla których warunki panujące w tradycyjnych saunach nie są korzystne dla zdrowia.
• Bania (łaźnia) ruska przypomina drewnianą chatę, dlatego najczęściej można z niej korzystać w ośrodkach wypoczynkowych lub gospodarstwach agroturystycznych. Temperatura w bani wynosi od 80 do 120 ºC, a wilgotność powietrza nie przekracza 60%. Tak wysoką temperaturę osiąga się dzięki prawdziwemu piecowi, w którym, podczas palenia drewnem, nagrzewają się kamienie. Wystarczy polać je wodą lub naparem z ziół, by wytworzyć parę. W bani nie można przebywać dłużej niż 10-15 minut. W czasie wizyty w łaźni ruskiej zaleca się robić krótkie przerwy, w trakcie których należy ochłodzić ciało w zimnej wodzie, a nawet śniegu. Naprzemienne stosowanie ciepła i zimna skutecznie hartuje organizm.
• Łaźnia sucha szafkowa to zabieg wykonywany w drewnianej szafce, w której znajduje się osoba poddająca się zabiegowi, ale jej głowa wystaje na zewnątrz. Powietrze w saunie zostaje ogrzane do temperatury 60-80 ºC za pomocą grzejników elektrycznych. Czas zabiegu wynosi około 15-20 minut.
• Sauna lodowa, zwana także studnią lodową, działa na innych zasadach niż pozostałe sauny. Temperatura w niej panująca to około -15°C, a ściany i podłoga pokryte są lodem. Sauna lodowa jest polecana osobom, które chcą wzmocnić kondycję układu krążenia lub pozbyć się cellulitu, ponieważ chłód wzmacnia naczynia krwionośne, przyspiesza krążenie, a tym samym wpływa na transport tlenu do komórek i spalanie tłuszczu. W saunie można przebywać kilka do kilkunastu minut.
  

  Przeciwskazania do saunowania

  Przed skorzystaniem z sauny warto upewnić się, że nie mamy przeciwwskazań do saunowania.

  Przeciwwskazania:

  • żylaki i tendencja do pękania naczyń krwionośnych,
  • ciąża, karmienie piersią,
  • problemy z układem krążenia, 
  • niedoczynność nadnerczy, choroby nerek,
  • stwardnienie rozsiane, 
  • ostry uraz stawu (do 48 godzin od urazu bądź od ustąpienia zaczerwienienia, gorąca lub opuchlizny),
  • hemofilia lub skłonność do krwotoków, 
  • otwarte rany, 
  • choroby oczu, 
  • silne oparzenia słoneczne, 
  • osoby starsze, osłabione i małe dzieci, 
  • osoby z wszczepionymi implantami,
  • choroby nowotworowe, 
  • padaczka,
  • cukrzyca,
  • menstruacja.

Problemy z cerą a saunowanie

Osoby z cerą trądzikową, tłustą, mogą wiele zyskać dzięki saunie, jednak powinny się na nią zdecydować po konsultacji z dermatologiem. W saunie skóra rozgrzewa się do ok. 40 stopni Celsjusza, wraz z wydzielanym potem wydalane są z organizmu toksyny i wszelkie zanieczyszczenia skóry, gruczoły łojowe odblokowują się, co sprzyja usunięciu nadmiaru sebum. Po saunie skóra jest wyraźnie oczyszczona, lepiej ukrwiona (co nadaje jej ładny koloryt), bardziej gładka, lepiej przyjmuje wszelkie kosmetyki dlatego warto po saunie zastosować naturalne oleje (np. migdałowy, słonecznikowy, arganowy). Trzeba też pamiętać, że w saunie tracimy ok. 0,5-1,5 litra płynów, dlatego bardzo ważne jest uzupełnienie ich po sesji, najlepiej wodą mineralną lub naturalnymi sokami.